درس نهم : علويان و فتح طبرستان 1 . جغرافياى طبرستان طبرستان « 1 » در جنوب و جنوب شرقى درياى خزر قرار دارد و سرزمينى سرسبز ، آباد و داراى موانع طبيعى بوده است و از شهرها و دهكده‌هاى معروف آن ، سارى ، ما مَطِير ، تُرجى ، ناتِل ، چالوس ، رويان ، كلار و آمل را مىتوان نام برد . شهر بزرگ آمل ، مقرّ حكومت سلاطين طبرستان بوده است . « 2 » طبرستان را سرزمينى پر از دژ دانسته‌اند كه به سبب نيرومندى و قدرت مردانش به اين نام خوانده شده است . « 3 » محدودهء جغرافياى طبرستان ، از شرق به ولايت خراسان و گرگان ، از مغرب به ديار گيلان و عراق عجم ، از شمال به درياى خزر ، و از جنوب به ناحيه رى و قومس ختم مىشد . شايان ذكر است كه وسعت جغرافياى طبرستان ، بر اثر تحوّلات سياسى در منطقه ، گهگاه تغيير يافته است . « 4 » 2 . آشنايى مردم طبرستان با اسلام نخستين لشكركشى مسلمانان به طبرستان ، در زمان خليفهء دوم به وسيله نعمان بن مُقَرّن كه فرماندهى نيروهاى اسلام را به عهده داشت ، آغاز شد . وى برادرش سُويد را براى فتح قومس

--> ( 1 ) . طبرستان نام سابق مازندران است و قسمتى از ايالت قديمى « فرشواذگر » به حساب مىآمده كه شامل آذربايجان ، طبرستان ، گيلان ، ديلم ، رى ، قومِس ، دامغان و گرگان بوده است . تاريخ تشيع ، ج 2 ، ص 4 ؛ ( ر . ك : ابن اسفنديار ، تاريخ طبرستان ، ص 56 ) . ( 2 ) . تاريخ تشيع ، ج 2 ، ص 4 به نقل از حدود العالم من المشرق الى المغرب ، ص 144 - 145 . ( 3 ) . همان به نقل از دمشق ، محمد بن ابىطالب ، نخبه الدهر فى عجائب البرّ والبحر ، ص 382 . ( 4 ) . همان ، ص 5 به نقل از ، زين‌العابدين ، شيروانى ، بستان السياحه ، ص 382 .